اگزوز چیست؟

اگزوز ﻗﻄﻌﻪ‌ﺍﯼ ﺩﺭ ﺧﻮﺩﺭﻭ ﻭ ﺩﯾﮕﺮ ﻭﺳﺎﯾﻞ ﻧﻘﻠﯿﻪ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﻭﺩ ﺣﺎﺻﻞ ﺍﺯ ﻭﺍﮐﻨﺶ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﯿﻠﻨﺪﺭ ﺍﯾﺠﺎﺩ ﻣﯽ‌ﺷﻮﺩ ﺑﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺧﻮﺩﺭﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﻣﯽ‌ﺩﻫﺪ. ﺍﯾﻦ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺍﮔﺮﭼﻪ ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ ﻋﻤﺪﻩ ﮐﺎﺭ ﺍﮔﺰﻭﺯ ﻣﯽ‌ﺑﺎﺷﺪ ﺍﻣﺎ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﻭﯾﮋﮔﯽ‌ﻫﺎﯼ ﺍﮔﺰﻭ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻭ ﻭﻇﺎﯾﻒ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﻧﯿﺰ ﺑﺮ ﻋﻬﺪﻩ ﺩﺍﺭﺩ.

ﺳﻪ ﻭﻇﯿﻔﻪ ﻋﻤﺪﻩ ﺍﮔﺰﻭﺯ:

۱-ﮐﺎﻫﺶ ﺁﻻﯾﻨﺪﮔﯽ

۲- ﮐﺎﻫﺶ ﺻﺪﺍ

۳- ﮐﺎﻫﺶ ﺩﻣﺎ

ﺍﮔﺰﻭﺯﻫﺎ ﺍﺯ ﺳﻪ ﺑﺨﺶ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﺑﻪ ﻣﻮﺗﻮﺭ، ﻣﯿﺎﻧﯽ ﻭ ﺍﻧﺘﻬﺎﯾﯽ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ‌ﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻣﯿﺎﻥ ﮐﺎﺗﺎﻟﯿﺴﺖ ﺑﺪﻟﯿﻞ ﻧﯿﺎﺯ ﺑﻪ ﺩﻣﺎﯼ ۸۰۰ ﺩﺭﺟﻪﺳﺎﻧﺘﯿﮕﺮﺍﺩ ﺩﺭ ﻗﻄﻤﺖ ﺍﻭﻝ ﺗﻌﺒﯿﻪ ﻣﯽ‌ﮔﺮﺩﺩﻭ ﺑﺨﺶ‌ﻫﺎﯼ ﺩﻭﻡ ﻭ ﺳﻮﻡ ﺩﺭ ﮐﺎﻫﺶ ﺩﻣﺎ ﻭ ﺻﺪﺍ ﻣﻮﺛﺮﻧﺪ؛ ﻭ ﺍﯾﻦ ﻭﺳﯿﻠﻪ ﻣﯽ‌ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﺮﺍﯼ ﮐﺎﻫﺶ ﺧﺮﻭﺝ ﮔﺎﺯﻫﺎﯼ ﺧﻄﺮﻧﺎﮎ ﺣﺎﺻﻞ ﺍﺯ ﺳﻮﺯﺍﻧﺪﻥ ﺳﻮﺧﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﺴﺰﺍﯾﯽ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺗﯿﻮﻧﯿﻨﮓ ﺍﻧﺠﯿﻦ (ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻣﻮﺗﻮﺭ) ﺍﺯ ﺍﮔﺰﻭﺯﻫﺎﯼ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﯽ‌ﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻋﺒﻮﺭ ﮔﺎﺯﻫﺎﯼ ﺧﺮﻭﺟﯽ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ.

کاتالیست اگر خراب باشد نفس موتور را می گیرد و موتور ریپ می زند .

ایراد اگزوز صدای فره و پرت و پرت اضافی از موتور و باعث ایجاد صدای اضافی در خودرو می شود.

اگزوز

تشخیص اگزوز اصلی از تقلبی

راههای تشخیص بسته بندی اصلی از تقلبی

▪ رنگ بسته بندی: گاهی از نوع رنگ، قطعه اصلی از غیر اصلی تمایز داده می شود. رنگ بسته بندی تقلبی تیره تر و یا کم رنگ تر از رنگ بسته بندی اصلی می باشد.

▪ کیفیت بسته بندی: معمولاٌ‌ موادی که در بسته بندی اصلی به کار می رود مرغوب بوده و این مسئله منجر به کیفیت ظاهری بالاتر بسته بندی اصلی نسبت به تقلبی و همچنین استحکام بیشتر آن می شود.

 راههای تشخیص قطعه اصلی از تقلبی

▪ نوع آلیاژ کاربردی: نوع مواد و آلیاژی که در ساخت قطعات اصلی به کار می رود بسیار مرغوب است و به واسطه همین مرغوبیت از سایر مارکهای مشابه متمایز شده است بدیهی است که نوع آلیاژ کاربردی در کیفیت ظاهری قطعه تاثیر گذار است.

▪ لمس کردن قطعات: افراد با تجربه از لمس قطعات به اصلی یا غیر اصلی بودن آن پی می‌برند.

پرداخت کاری سطح : نوع پرداخت نیز یکی از موارد ظاهری قطعه می باشد که معمولاٌ فروشندگان بصورت خیلی سریع پی به اصلی یا غیر اصلی بودن آن می برند.

▪ نوع جوشکاری‌: جوشکاری نیز از دیگر راههای تشخیص قطعه تقلبی از اصلی می باشد.

▪ نوع پرچکاری:  پرچ موجود در بعضی از قطعات از دیگر راههای تشخیص می باشد.

▪ نوع نوشتاری روی قطعه: بطور عمده نوع سایز و یا حک شدن حروف بر روی قطعات اصلی با تقلبی متفاوت است.

اگزوز

عواملی که باعث خرابی کاتالیزور اگزوز می شوند؟

رایج ترین مدل خرابی کاتالیزورها در خودروهای قدیمی تر گرفتگی بیش از حد شبکه های آن است که باعث می شود دود حاصل از احتراق موتور نتواند از کاتالیزور عبور کند و از اگزوز خارج شود. وقتی خروج دود با مشکل مواجه شود ورود هوا به موتور نیز مختل می شود و در نتیجه عملکرد موتور به شدت افت می کند.

اگزوز

کاتالیزور نسبت به تغییرات دما و ترکیبات موجود در گازهای خروجی حساس است. مثلا خرابی واشر سرسیلندر باعث وارد شدن روغن و آب به محفظه احتراق شده و گازهای خروجی را آلوده می کند و به کاتالیزور آسیب می رساند.

ریختن مکمل های انژکتور شور در باک یا اکتان بوسترها برای کاتالیزور ضرر دارد لذا از این مواد در خودروی خود استفاده نکنید.

اگر سیستم جرقه خودروی شما معیوب باشد باعث می شود مخلوط سوخت و هوا ناقس بسوزد و گازهای حاصل از احتراق ناقص عامل دیگری برای تخریب کاتالیزور هستند.

گرم شدن بیش از حد موتور از دیگر مواردی هست که باعث خرابی کاتالیزور می شود.

ضربه خوردن و صدمه دیدن پوسته کاتالیزور نیز می تواند کارکرد آن را مختل کند.

نکته مهمی که باید به آن توجه داشت این است که اگر هر یک از موارد فوق الذکر باعث خرابی کاتالیزور شده است باید ابتدا عیب مورد نظر را رفع کرده و سپس اقدام به تعویض کاتالیزور نمایید. زیرا تا وقتی عامل اصلی خرابی ریشه یابی نشود صرفا تعویض کاتالیزور مشکل را حل نمی کند و پس از مدتی دوباره کارکرد آن مختل می شود.

تشخیص از طریق دیاگ

تشخیص خرابی کاتالیزور با توجه به چک کردن پارامترهای دستگاه دیاگ نیاز به تخصص ویژه ای دارد ولی به چند مورد از مهمترین تغییرات ایجاد شده در پارامترها هنگام خرابی کاتالیزور اشاره می کنیم:

1 – پارامتری به نام Calculated Load Value وجود دارد که نشاندهنده راندمان حجمی موتور می باشد. اگر مقدار این پارامتر کمتر از حد نرمال باشد به این معناست که موتور تنفس خوبی ندارد که معمولا به خاطر گرفتگی مسیر اگزوز (در اثر مسدود شدن کاتالیزور یا صدا خفه کن ها (منبع ها) یا هر دلیل دیگر) می باشد. توجه داشته باشید که این مورد لزوما 100% نشانه خرابی کاتالیزور نیست ولی در صورت مشاهده این مشکل می توان به خرابی کاتالیزور مشکوک شد.

2 – پارامتر دیگری به نام Manifold Absolute Pressure یا MAP در بعضی خودروها وجود دارد که میزان مکش و فشار منیفولد ورودی (هوا) را نشان می دهد. در صورتی که کاتالیزور مسدود شده باشد فشار معکوس در سیستم اگزوز ایجاد شده و باعث کمتر شدن این پارامتر از حد نرمال می شود. این مورد نیز لزوما 100% نشانه خرابی کاتالیزور نیست ولی خرابی کاتالیزور یکی از دلایل مهم کم شدن پارامتر MAP است.

3 – بررسی تغییرات ایجاد شده در کارکرد سنسور اکسیژن. در بعضی خودروها 2 سنسور اکسیژن وجود دارد یکی قبل از کاتالیزور (Upstream نام دارد) و دیگری بعد از آن. وظیفه سنسور دوم (بعد از کاتالیزور) که Downstream نامیده می شود این است که مقدار اکسیژن خروجی از کاتالیزور را بررسی کرده و بر اساس آن بازدهی کاتالیزور را مشخص کند. سنسور اول مقادیر اکسیژن خروجی از موتور را بررسی می کند و کامپیوتر موتور بر اساس داده های آن نسبت سوخت و هوا را تنظیم می کند.

در شرایط کارکرد نرمال تغییرات سنسور Downstream نباید زیاد باشد. زیاد بودن تغییرات نشاندهنده کم شدن بازدهی کاتالیزور می باشد. اگر این مشکل باعث شود میزان آلاینده های خروجی 1.5 برابر حد مجاز شود چراغ چک روشن می شود و خطای بازدهی پایین کاتالیزور در حافظه ثبت می شود. کامپیوتر موتور با مقایسه داده های سنسور اول و دوم نیز می تواند پی به خرابی کاتالیزور ببرد.

https://en.kem.ir

عملکرد منبع اگزوز

اگر به حال صدای موتور خودرویی که منبع اگزوز ندارد را شنیدید، متوجه تفاوت فاحش این صدا زمانی خواهید شد که منبع اگزوز وجود دارد. در داخل منبع اگزوز، با مجموعه لوله هایی سوراخ دار روبرو خواهیم شد که به دقت همانند آلات موسیقی تنظیم می‌شوند. این بخش به منظور انعکاس امواج صدای تولید شده از موتور به روشی که صدای آن را تعدیل کند، طراحی شده است. این منبع از تکنولوژی های ظریفی برای کاهش صدا استفاده می‌کند. در این مقاله قصد داریم تا نگاهی به داخل این منبع و نحوه عملکرد آن داشته باشیم ولی در ابتدا باید کمی در مورد ماهیت این صدا صحبت کنیم.

اگزوز

محل تولید صدا

صدا یک موج فشرده از پالس هایی است که از نوسان فشار هوا ایجاد می‌شود. این پالس ها در هوا با سرعت صوت حرکت می‌کنند. در موتور، این پالس ها زمانی ایجاد می‌شود که دریچه اگزوز باز و جریان گاز فشرده ناگهان وارد سیستم اگزوز می‌شوند. مولکول های این گاز با مولکول های کم فشار داخل لوله برخورد می‌کنند و نتیجه ای غیر از فشردگی به بار نمی‌آورد. این مولکول های فشرده، مولکول های همجوار موجود در لوله را نیز، فشرده می‌کنند و منطقه کم فشار پشت سر ترک می‌کند. به این ترتیب، موج صدا خیلی سریع تر از جریان گاز درون لوله حرکت می‌کند. زمانی که پالس ها به گوش شما می‌رسند، پرده گوش به لرزش می‌افتد و مغزتان این لرزش را صدا تلقی می‌کند. دو مشخصه اصلی موج، تعیین کننده درک ما از صدا هستند :

بسامد موج صدا – بسامد بیشتر به معنای تغییر سریع تر فشار هوا می‌باشد. هر چه موتور سریع تر کار کند، صدای زیرتری را می‌شنویم و تغییرات کندتر صدای بم تری را تولید می‎‌کند. (اگزوز خودرو خراسان)

سطح فشار هوا – دامنه موج، بلندی صدا را تعیین می‌کند. امواج صوتی با دامنه بیشتر، پرده گوش ما را بیشتر حرکت می‌دهند و ما صدای بلندتری را درک می‌کنیم.

به این ترتیب مشخص می‌شود که می‌توان دو یا چند موج را با هم ترکیب کرد تا صدای کمتری تولید شود. در ادامه مطلب، خواهیم دید این موضوع چگونه اتفاث می‌افتد.

چگونه می‌توان صدا را از بین برد؟

صدایی که گوش شما می‌شنود، حاصل جمع همه امواجی است که در یک لحظه به گوش‌تان برخورد می‌کند. وقتی در حال گوش دادن به اجرای زنده یک گروه موسیقی هستید، با وجود این که صدا از چندین منبع متعدد می‌شنوید، موج هایی که پرده گوش را تحریک می‌کنند، با هم جمع می‌شوند؛ بنابراین، پرده گوش شما در یک لحظه، تنها یک موج را احساس می‌کند. اکنون به بخش جذاب آن می‌رسیم : امکان تولید یک موج صدا که دقیقا متضاد موج دیگری باشد، وجود دارد. این کار دقیقاً همان چیزی است که هدفون های صدا گیر انجام می‌دهند.

اگزوز

هر دو موج صدا، صداهای خالص هستند. اگر هر دو موج هم فاز باشند، دانگ صدا دو برابر می‌شود، به این حالت، تداخل سازنده گویند. از طرفی، اگر فشار یک موج حداکثر و فشار موج دیگر حداقل باشد و دو موج دقیقا متضاد یکدیگر باشند، یکدیگر را خنثی می‌کنند؛ به این حالت، تداخل مخرب گفته می‌شود. اگر هر دو این موج ها در یک زمان به پرده گوش برسند، صدایی نخواهید شنید چون موج ها یکدیگر را خنثی می‌کنند. (اگزوز خودرو خراسان)

سفری به درون یک منبع اگزوز

درون منبع اگزوز، لوله های متعددی وجود دارد. این لوله ها به گونه ای طراحی شده اند که امواج رابازتاب دهند ، به این ترتیب ، امواج با یکدیگر تداخل و  همدیگر را خنثی خواهند کرد. بیایید نگاهی به داخل این منبع اگزوز بیندازیم. گازهای اگزوز و امواج صدا هر دو از لوله مرکزی وارد می‌شوند. این امواج به دیواره منبع برخورد می‌کنند و از طریق سوراخی که درون بدنه اصلی قرار دارد وارد بدنه اصلی منبع می‌شوند. این امواج از میان مجموعه ای سوراخ عبور کرده و وارد یک محفظه دیگر می‌شوند. این محفظه که تشدیدکننده نامیده می‌شود، از طریق سوراخی به اولین محفظه متصل شده است. این تشدید کننده شامل حجم هوای مشخص و طول معینی است تا موجی تولید کند تا صدایی با بسامد مشخص را خنثی کند. اما این کار چگونه روی می‌دهد؟ بیایید نگاه نزدیکتری به این موضوع بیندازیم.

اگزوز

تشدید کننده

زمانی که یک موج به سوراخ برخورد می‌کند، بخشی از آن وارد محفظه و بخشی بازتاب می‌یابد. موجی که وارد محفظه می‌شود، به دیواره منبع برخورد و به طرف خارج سوراخ برگردانده می‌شود. طول این محفظه به گونه‌ای محاسبه می‌شود که این موج درست بعد از بازتاب موج بعدی از محفظه خارج شود. به این ترتیب، بخش پرفشار موجی که از محفظه خارج می‌شود، با بخش کم فشار موجی که از محفظه خارجی بازتاب می‌یابد، با هم تداخل و هر دو موج یکدیگر را خنثی می‌کنند.  (اگزوز خودرو خراسان)

اگزوز

امواج صدا درون منبع اگزوز خنثی می‌شوند

اگزوز

در حقیقت، صدایی که از موتور می‌آید، ترکیبی است از اصوات با بسامدهای متفاوت و به دلیل این که این بسامدها به بستگی به دور موتور دارند،صدای موتور هیچ وقت بسامد معینی ندارد. طراحی تشدید کننده به گونه‌ای است که بتواند هنگام افزایش صدای موتور و در محدوده وسیع فرکانسی بهترین عملکرد از خود به نمایش بگذارد؛ اما زمانی که بسامد با چیزی که تشدید کننده برای آن طراحی شده، برابری نکند، کمی تداخل مخرب به وجود می‌آید. در برخی خودروها، به ویژه خودروهای لوکس که عملکرد آرام و ساکت در آنها اهمیت زیادی دارد، بخش دیگری به سیستم اگزوز اضافه شده است که شبیه منبع اگزوز می‌باشد، اما تشدیدکننده نام دارد. این دستگاه عملکرد مشابهی همانند محفظه تشدیدکننده در منبع اگزوز دارد؛ ابعاد آن به گونه‌ای محاسبه می‌شود که بسامد امواج را از طریق تشدیدکننده منعکس و به خنثی شدن بسامدهای صدایی مشخص در اگزوز کمک می‌کند. یک ویژگی دیگر نیز، در منبع اگزوز برای کمک به کاهش صدا به روش های متعدد وجود دارد؛ بدنه این منبع از سه لایه ساخته شده است : دو لایه نازک فلزی با یک لایه ضخیم تر و تا حدودی لایه جداکننده که بین آنها قرار دارد. همین موضوع امکان جذب برخی پالس های فشار را به بدنه می‌دهد. همچنین لوله های ورودی و خروجی درون محفظه اصلی سوراخ سوراخ شده‌اند تا امکان ایجاد هزاران پالس کوچک فشار درون محفظه ی اصلی به اضافه جذب صدا توسط منبع اگزوز، فراهم شود.  (اگزوز خودرو خراسان)

کاتالیزور اگزوز چیست؟

سازندگان خودرو به منظور رعايت اين قوانين، روش‌هاي متفاوتي براي جلوگيري از توليد و انتشار آلاينده‌ها و همچنين سيستم‌هاي متنوعي براي سوخت‌رساني خودروها ابداع كرده‌اند. براي كاهش آلاينده‌هاي خودرو، وسيله‌اي جالب به نام مبدل كاتاليزور ابداع شده است. محصولات احتراق، قبل از ترك خودرو، از اين قسمت عبور كرده و مقدار زيادي از آلودگي‌هاي آن، حذف مي‌شود.

اگزوز

مبدل کاتالیستی(کاتالیزور) وسیله ای است که سر راه خروجی اگزوز خودرو قرار می گیرد و طی یک سری واکنش های شیمیایی با تبدیل گازهای سمی حاصل از احتراق خودرو به گازهای بی ضرر، از آلودگی هوا جلوگیری می کند. البته این مبدل ها انواع مختلفی دارند و واکنش های شیمیایی هر کدام از آن ها بسته به نوع موتور و سوخت مصرفی متفاوت است. به طور مثال مبدل کاتالیستی خودروهای گازوئیلی طوری است که در آن واکنش های اکسیداسیون انجام می شود. طی این واکنش ها، مونو اکسید کربن، مشتقات اکسید نیتروژن، و کربوهیدرات های حاصل از احتراق ناقص سوخت، به دی اکسید کربن، نیتروژن، و آب تبدیل می شوند. اگرچه مبدل های کاتالیستی بیش ترین کاربرد را در خودروها دارند، اما در ژنراتورها، لوکوموتیوها،و هواپیماها نیز مورد استفاده قرار می گیرند. گفتنی است، این وسیله در حقیقت در راستای پیروی از مقررات دولتی و زیست محیطی مبنی بر رعایت حداکثر میزان آلایندگی خودروها ابداع شده است.

مبدل های کاتالیستی از سه بخش مهم هسته کاتالیست، لایه اکسیدی، و ماده کاتالیست تشکیل شده اند که هر کدام در ادامه به طور خلاصه شرح داده می شود.

اگزوز

بستر کاتالیست: در مبدل  های مخصوص خودرو، از بسترهای سرامیکی مونولیتی با ساختار لانه زنبوری استفاده می  شود. (KEM)

 لایه اکسیدی: از این لایه به  عنوان نگهدارنده ماده کاتالیست استفاده می  شود که سطح مخصوص کاتالیست را افزایش می  دهد. این لایه معمولاً از جنس اکسید آلومینیوم (Al۲O۳)، دی اکسید تیتانیوم (TiO۲)، دی اکسید سیلیکون (SiO۲)، یا ترکیبی از سیلیکا و آلومینا انتخاب می شود.

 ماده کاتالیست: کاتالیست در واقع ماده اصلی مبدل کاتالیستی است که معمولاً از خانواده فلزات گران  قیمت نظیر پالادیوم، رادیوم، پلاتین، طلا، و کادمیوم انتخاب می  شود. اما از نقطه  نظر مقرون به صرفه بودن، عموماً از پالادیوم و رادیوم استفاده می  شود.

گفتنی است، علاوه بر واکنش  های اصلی مبدل کاتالیستی که منجر به تولید محصولات غیرسمی می  شوند، یک سری واکنش  های ناخواسته نیز صورت می  گیرند که سبب تولید مقادیر بسیار کمی از محصولات سمی نظیر سولفید هیدروژن (H۲S) و آمونیاک (NH۳)می  شود. این نوع واکنش  های ناخواسته معمولاً در مبدل  های کاتالیستی مبتنی بر  واکنش  های سه مرحله  ای بروز می  یابند. اگرچه حذف چنین واکنش هایی به  طور کامل امکان  پذیر نیست، اما با اعمال یک سری تغییرات در ماهیت ماده کاتالیست و لایه اکسیدی می  توان از بروز این واکنش  ها تا حد امکان جلوگیری کرد. به  طور مثال، جهت جلوگیری از تولید سولفید هیدروژن می  توان به لایه اکسید فلزی، نیکل یا منگنز اضافه کرد؛ زیرا این فلزات نسبت به جذب گوگرد حساس هستند مانع از جذب آن توسط لایه اکسیدی می  شوند. به عبارت بهتر، سولفید هیدروژن زمانی تولید می  شود که گوگرد در دمای پایین توسط لایه اکسیدی جذب شده باشد. پس از جذب گوگرد در دمای پایین، در مرحله بعد در دمای بالا آزاد می  شود و پس از ترکیب با هیدروژن، گاز سولفید هیدروژن تشکیل می  شود.

(اگزوز خودرو خراسان)